Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) ва БМТ томонидан тайёрланган мазкур ҳисобот инсон саломатлигидаги тенгсизликларнинг асосий сабабларини таҳлил қилади ва уларни бартараф этиш бўйича аниқ тавсиялар тақдим этади.
Ҳисоботда таъкидланишича, одамларнинг соғлиғи фақат тиббий хизмат билан эмас, балки уларнинг яшаш шароити, даромад даражаси, таълимга эга бўлиши, иш имкониятлари, ижтимоий ҳимоя, жинс, ирқ, ногиронлик каби омиллар билан чамбарчас боғлиқдир. Бу омиллар ижтимоий детерминантлар деб аталади ва улар аҳолининг соғлом ҳаёт кечириш имкониятини белгилаб беради.
Ҳисоботнинг асосий мақсади:
Аҳолининг барча қатламлари учун тенг ва адолатли соғлиқни сақлаш шароитини таъминлаш, кам таъминланган ва ҳимоясиз гуруҳлар учун имкониятларни кенгайтириш, ижтимоий нотенгликнинг саломатликка таъсирини камайтириш.
Асосий тавсиялар:
Ҳисоботда 14 та тавсия келтирилган бўлиб, улар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Иқтисодий нотенгликни камайтириш ва универсал ижтимоий хизматларга сармоя киритиш
Тенг имкониятли тиббий хизматни таъминлаш
Тижорат манфаатларининг саломатликка салбий таъсирини таҳлил қилиш
Соғлиқни муҳофаза қилишда рақамли трансформациядан тўғри фойдаланиш
Кадрлар салоҳиятини ошириш ва маҳаллий ҳокимиятларни қўллаб-қувватлаш
Муҳит, иқлим ўзгариши ва биоҳафсаликни соғлиқни сақлаш сиёсати билан уйғунлаштириш
Фавқулодда вазиятларда (конфликт, миграция, эпидемия) саломатликда тенгликни таъминлаш
Нима учун бу муҳим?
Ҳисобот аҳолининг турли қатламлари ўртасидаги саломатлик даражасидаги фарқлар – тасодифий эмас, балки жамиятдаги нотенглик ва имкониятлар тақсимотининг натижасидир, деб ҳисоблайди. Шу боис, сиёсат ва стратегиялар инсон ҳуқуқлари ва ижтимоий адолат тамойилларига асосланиши лозим.
Хулоса: Соғлиқда тенглик — бу инсон ҳақларининг асосий қисми. Уни таъминлаш учун ҳар бир мамлакат ўз сиёсатида ижтимоий детерминантларга эътибор қаратиши, барча аҳоли қатламлари учун соғлом ҳаёт кечириш имкониятини яратиши зарур.