Бугун инсоният олдида турган муаммоларнинг чегараси йўқ. Иқлим ўзгариши, сув ва озиқ-овқат танқислиги, экологик инқирозлар, иқтисодий тенгсизлик ва қуролли можаролар бутун дунё аҳлини умумий ечимлар излашга ундамоқда. Бундай шароитда Барқарор ривожланиш мақсадлари инсониятнинг келажак тараққиётини белгилаб берувчи умумий ҳаракатлар дастури сифатида янада муҳим аҳамият касб этмоқда.
Ўзбекистон ҳам кейинги йилларда мазкур глобал мақсадларни амалга ошириш, минтақавий ва халқаро аҳамиятга эга муаммоларга умумий ечим топиш йўлида қатор муҳим ташаббусларни илгари суриб келмоқда.
Ана шу ташаббусларнинг мазмун-моҳияти Барқарор ривожланиш ойлиги доирасида Хоразм вилоятида ўтказилган навбатдаги мулоқот майдонида ҳам атрофлича муҳокама қилинди.
2026 йил 21 август куни Хоразм вилояти Дўстлик ва нодавлат нотижорат ташкилотлари уйида Барқарор ривожланиш маркази Хоразм вилояти бўлинмаси ташаббуси билан «Барқарор ривожланиш мақсадларини амалга оширишда Ўзбекистон ташаббуслари» мавзусида давра суҳбати бўлиб ўтди.
Унда сиёсий партиялар, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари вакиллари, олимлар ҳамда соҳа мутахассислари иштирок этдилар.
Тадбирни Барқарор ривожланиш маркази Хоразм вилояти бўлинмаси раҳбари, профессор Бахтияр Рузметов очиб, Ўзбекистоннинг сўнгги йилларда барқарор тараққиёт, минтақавий ҳамкорлик ва глобал муаммоларга ечим топиш борасидаги ташаббуслари тобора кенг халқаро аҳамият касб этаётганини таъкидлади.
— Бугун сув, иқлим, экологик хавфсизлик, транспорт, савдо, энергетика ва тинчлик масалаларини бир-биридан ажратиб бўлмайди. Улар ўзаро чамбарчас боғлиқ. Шу боис Ўзбекистоннинг БМТ минбаридан илгари сураётган ташаббуслари фақат миллий манфаатлар доирасида қолиб кетмай, минтақавий ва глобал муаммоларга умумий ечим излашга қаратилган, — дея қайд этилди.
Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги фаоллиги сўнгги йилларда БМТ Бош Ассамблеяси томонидан қабул қилинган қатор муҳим резолюцияларда ҳам ўз ифодасини топди.
Жумладан, 2018 йилда қабул қилинган «Маърифат ва диний бағрикенглик» резолюцияси таълим, маърифат, ўзаро ҳурмат ва диний бағрикенглик ғояларини тинчлик ҳамда барқарор тараққиётнинг муҳим омили сифатида халқаро кун тартибига олиб чиқди.
2021 йилда Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар ва технологиялар зонаси деб эълон қилиш тўғрисидаги резолюция эса инсоният тарихидаги энг оғир экологик фожиалардан бири бўлган Орол муаммосига нисбатан халқаро эътиборни янада кучайтирди.
Оролбўйи муаммоси энди фақат бир давлат ёки минтақа муаммоси сифатида эмас, балки иқлим ўзгариши, чўлланиш, сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш, аҳоли саломатлиги ва экологик хавфсизлик билан боғлиқ умуминсоний масала сифатида қаралмоқда.
Бу — миллий муаммони халқаро ҳамкорлик, илмий изланишлар ва инновацион ечимлар майдонига олиб чиққан Ўзбекистон ташаббусларининг ёрқин намунасидир.
Шунингдек, «Марказий ва Жанубий Осиё ўртасида ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлаш» ҳамда парламентларнинг барқарор тараққиётга эришишдаги иштирокини кучайтиришга қаратилган ташаббуслар ҳам янги иқтисодий ва гуманитар маконни шакллантиришга хизмат қилмоқда.
Бу жараёнда «Ижтимоий ривожланишни жадаллаштиришда парламентларнинг роли: янги вазифалар ва имкониятлар» мавзусидаги резолюция алоҳида аҳамиятга эга. У барқарор ривожланиш мақсадларига эришишда парламентлар фаоллигини ошириш, қонунчилик ва парламент назорати механизмларини кучайтириш, жамиятнинг турли қатламларини тараққиёт жараёнларига кенг жалб этиш каби муҳим вазифаларни илгари суради.
Давра суҳбатида Марказий Осиёда иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш, эркин ҳаракатланиш, саноат кооперациясини ривожлантириш, кичик ва ўрта бизнес учун янги имкониятлар яратиш масалаларига ҳам алоҳида эътибор қаратилди.
Бугун минтақага нисбатан қараш ўзгармоқда.
Кеча географик жиҳатдан қуруқлик билан ўралган ҳудуд сифатида баҳоланган Марказий Осиё бугун Европа ва Осиёни боғловчи муҳим иқтисодий, транспорт ва логистика макони сифатида намоён бўлмоқда.
Ўзбекистон томонидан илгари сурилаётган ўзаро боғлиқлик ғояси ана шу географик имкониятни иқтисодий афзалликка айлантиришга қаратилган.
Транспорт йўлаклари, темир йўллар, автомобиль магистраллари, логистика марказлари ва рақамли инфратузилмаларнинг ривожланиши минтақа давлатларини жаҳон бозорларига янада яқинлаштиради. Бу эса янги иш ўринлари яратиш, экспорт салоҳиятини ошириш, ёшларни замонавий иқтисодиётга жалб қилиш ва ҳудудлар тараққиётини жадаллаштириш учун муҳим имкониятлар очади.
Шу маънода «Марказий Осиёда минтақавий ҳамкорлик ва иқтисодий интеграцияни кучайтириш» тўғрисидаги резолюция минтақадаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишга қаратилган муҳим халқаро ҳужжат сифатида эътироф этилди.
Унда савдо-иқтисодий муносабатларни кенгайтириш, транспорт ва логистика алоқаларини ривожлантириш, саноат кооперациясини кучайтириш, кичик ва ўрта бизнесни қўллаб-қувватлаш билан бирга, экологик муаммолар ва иқлим ўзгаришига қарши биргаликда ҳаракат қилиш зарурати ҳам илгари сурилади.
Давра суҳбатида экологик хавфсизлик масаласи ҳам кенг муҳокама қилинди.
Марказий Осиё иқлим ўзгариши таъсирига жуда сезгир ҳудудлардан бири ҳисобланади. Музликларнинг қисқариши, қурғоқчилик, сув тақчиллиги, ерларнинг деградацияси ва экстремал об-ҳаво ҳодисалари нафақат табиатга, балки қишлоқ хўжалиги, иқтисодиёт ва миллионлаб инсонларнинг ҳаётига ҳам бевосита таъсир кўрсатмоқда.
Орол денгизи фожиаси эса экологик муаммоларнинг инсон тақдирига таъсири нақадар улкан бўлиши мумкинлигини бутун дунёга кўрсатган аччиқ сабоқдир.
Шу нуқтаи назардан, Ўзбекистон ташаббуси билан қабул қилинган Марказий Осиёда экологик муаммолар ва барқарор ривожланишга оид халқаро қарорлар минтақа давлатларининг сув, иқлим ва атроф-муҳит масалаларида умумий масъулиятини янада кучайтиришга хизмат қилмоқда.
Ўзбекистоннинг барқарор ривожланиш соҳасидаги ташаббусларини бирлаштириб турувчи яна бир муҳим ғоя бор. Бу — тинчлик ва яхши қўшничилик ғоясидир.
Афғонистонда тинчликни таъминлаш, уни минтақавий иқтисодий ва транспорт жараёнларига жалб қилиш, Марказий Осиёда ўзаро ишонч ва яхши қўшничилик муҳитини мустаҳкамлаш, сув ва экологик муаммоларни мулоқот асосида ҳал этиш — бугунги Ўзбекистон ташқи сиёсатининг муҳим йўналишларидан ҳисобланади.
Чунки бир ҳақиқат аён:
Тинчликсиз барқарор тараққиёт бўлмайди, ҳамкорликсиз эса глобал муаммоларни ҳал этиб бўлмайди.
Шу маънода Ўзбекистоннинг халқаро ташаббуслари миллий тараққиётни минтақавий барқарорлик, минтақавий барқарорликни эса глобал тинчлик ва ҳамкорлик билан уйғунлаштиришга қаратилгани билан аҳамиятлидир.
Давра суҳбатида Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ходимларининг малакасини ошириш бўйича ўқув курси директори Икром Маткаримов, Демократик жараёнларни таҳлил қилиш маркази Хоразм вилояти бўлинмаси бош мутахассиси Санжар Тангриберганов, Хоразм вилояти Минтақавий тадқиқотлар маркази ижрочи раҳбари, Маъмун университети доценти Ғулом Сапайев минтақавий иқтисодий ҳамкорлик, глобал иқтисодиётга интеграция ва саноат кооперациясининг барқарор тараққиётдаги ўрни хусусида фикр-мулоҳазалар билдирдилар.
Шунингдек, Хоразм вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси етакчи мутахассиси Сарвар Рахмонов барқарор ривожланиш мақсадларини амалга оширишда ҳудудларнинг ўрни ва роли ҳақида маъруза қилди.
Зеро, Барқарор ривожланиш мақсадларининг ҳақиқий натижаси фақат халқаро резолюциялар ёки миллий стратегияларда эмас, аввало инсон ҳаётида намоён бўлади.
Янги иш ўрни, тоза ичимлик суви, сифатли таълим, замонавий тиббий хизмат, экологик соғлом муҳит ва муносиб даромад — барқарор тараққиётнинг энг муҳим мезонларидир.
Шу маънода Хоразмда ўтказилган мазкур давра суҳбати глобал мақсадларни маҳаллий даражада муҳокама қилиш, Ўзбекистоннинг халқаро ташаббуслари мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка етказиш ва фуқаролик жамияти институтларини Барқарор ривожланиш мақсадларини амалга ошириш жараёнига янада фаол жалб этиш нуқтаи назаридан муҳим аҳамият касб этди.
Бугун дунё олдида турган энг муҳим вазифа фақат иқтисодий ўсишга эришишдан иборат эмас.
Асосий мақсад — инсон учун муносиб ҳаёт яратиш, келажак авлодларга экологик жиҳатдан соғлом сайёра қолдириш, давлатлар ўртасида тинчлик ва ўзаро ишончни мустаҳкамлашдир.
Ўзбекистоннинг сўнгги йилларда илгари сураётган халқаро ташаббуслари — маърифат ва диний бағрикенгликни қарор топтириш, Оролбўйини экологик инновациялар ва технологиялар зонасига айлантириш, Марказий ва Жанубий Осиё ўртасидаги боғлиқликни мустаҳкамлаш, парламентларнинг ижтимоий ва барқарор ривожланишдаги ролини ошириш, экологик муаммолар бўйича минтақавий ҳамжиҳатликни кучайтириш ҳамда Марказий Осиёда минтақавий ҳамкорлик ва иқтисодий интеграцияни янги босқичга олиб чиқиш — бир-биридан алоҳида ташаббуслар эмас.
Уларни бирлаштириб турган умумий ғоя бор:
миллий тараққиёт минтақавий барқарорликдан, минтақавий барқарорлик эса глобал тинчлик ва ҳамкорликдан ажралмасдир.
Хоразмда бўлиб ўтган мулоқот ҳам айнан ана шу ҳақиқатни яна бир бор намоён қилди.
Муҳокамалар шуни кўрсатдики, Барқарор ривожланиш мақсадларига эришиш фақат давлат органлари ёки халқаро ташкилотларнинг вазифаси эмас. Бу жараёнда парламент, маҳаллий ҳокимликлар, фуқаролик жамияти институтлари, тадбиркорлар, олимлар, оммавий ахборот воситалари ва, энг муҳими, ҳар бир фуқаронинг ўрни бор.
Зеро, барқарор келажак фақат юқоридан қабул қилинадиган қарорлар билан эмас, балки жамиятнинг умумий масъулияти, ҳамжиҳатлиги ва бир мақсад йўлидаги ҳаракати билан барпо этилади.
Ўзбекистоннинг бугунги халқаро ташаббуслари эса тинч, фаровон ва барқарор дунё барпо этиш йўлидаги амалий ҳисса сифатида тобора кенг халқаро аҳамият касб этмоқда.