2025 йил 15 ноябрь куни Барқарор ривожланиш маркази Тошкент вилояти бўлинмаси, Тошкент вилояти Нурафшон шаҳридаги 26-умумтаълим мактабида “Барқарор ривожланиш мақсадларига эришишда биологик хилма-хилликни асрашда ёшларнинг иштироки”мавзусида давра суҳбати ўтказди.
Тадбирдан кўзланган асосий мақсад – ёш авлодда экологик саводхонликни ошириш, табиатга онгли муносабатни шакллантириш ва БМТнинг Барқарор ривожланиш мақсадларида белгиланган экологик вазифаларни амалга оширишда уларнинг иштирокини кучайтиришдан иборат.
Давра суҳбатида таълим муассасаси раҳбарияти, маҳаллий ҳокимият ва жамоат ташкилотлари вакиллари, эколог-мутахассислар ҳамда фаол ўқувчилар иштирок этди. Қайд этилганидек, биологик хилма-хиллик инсон ҳаётининг асосий таянчиси бўлиб, уни асраш глобал миқёсдаги устувор вазифалардан саналади.
Бўлинма раҳбари Абдуманноп Туляганов ўз маърузасида Ўзбекистонда биологик хилма-хилликни муҳофаза қилиш соҳасида амалга оширилаётган чора-тадбирларни барқарор ривожланиш мақсадлари билан боғлаб тушунтирди. У қуйидаги масалаларга алоҳида тўхталди:
Давлат дастурлари орқали биологик хилма-хилликни муҳофаза қилиш – бу чоралар БМТнинг Барқарор ривожланиш мақсади 15 “Қуруқликдаги ҳаёт” билан тўлиқ уйғун. Унга кўра, ўрмонларни, қўриқхоналарни ва ёритилган табиий ҳудудларни муҳофаза қилиш орқали экотизимларнинг барқарорлигини таъминлаш, нопоклик ва йўқолиш хавфини камайтириш мақсад қилинган.
Миллий парклар ва қўриқхоналарнинг ҳолати – табиатни муҳофаза қилиш ва биологик хилма-хилликни сақлашда муҳим восита ҳисобланади. Бу тадбирлар ҳам БРМ-15 мақсадини амалга оширишга хизмат қилади ва маҳаллий экотизимларнинг барқарорлигини сақлайди.
Ёшларнинг экологик ташаббуслардаги иштироки – “Эко-озодлик” акциялари ва мактаб экологик клублари орқали ёшлар нафақат экологик саводхонликка эга бўладилар, балки барқарор ривожланишнинг БРМ-4 “Сифатли таълим” мақсадини ҳам қўллаб-қувватлайдилар. Бу жараён ёшларда табиатга масъулиятли муносабатни шакллантириш ва экологик барқарорликни таъминлашда фаол иштирок этиш имконини беради.
Қушлар, ўсимликлар ва маҳаллий экотизимларни йўқолишдан муҳофаза қилиш – табиатдаги йўқолиб бораётган турларни сақлаш, экосистемаларни барқарорлаштириш орқали БРМ-15 ва БРМ-13 “Иқлим ҳаракатлари” мақсадларига эришишда муҳим аҳамиятга эга. Бу чоралар маҳаллий ва глобал экологик хавфларни камайтиришга хизмат қилади.
Абдуманноп Туляганов таъкидлаган чора-тадбирлар нафақат маҳаллий даражада экологик барқарорликни таъминлайди, балки БМТнинг барқарор ривожланиш мақсадлари билан ҳам мувофиқликда экотизимларни муҳофаза қилиш ва келажак авлод учун соғлом муҳитни сақлашга қаратилганлигини кўрсатади.
Барқарор ривожланиш маркази эксперти Шодиёр Азизов 2030 йилгача бўлган даврда барқарор ривожланиш соҳасидаги миллий мақсад ва вазифаларни амалга оширишдаги устувор йўналишлар тўғрисида маъруза қилиб, тадбирни ёшлар билан савол-жавоб руҳида давом эттирди. У ёшларга бугунги кунда мукаммал билимларни олиш зарурлиги ва табиатни асрашда ўз кучини аямастлик кераклиги ҳақида тушунтириб, уларнинг фаол иштирокини рағбатлантирди. Шу тариқа тадбир конструктив ва самарали муҳитда ўтди.
Тадбир давомида ёшларнинг экологик ҳаракатлардаги иштироки нафақат маҳаллий даражада, балки миллий ва глобал барқарорлик стратегияларида муҳим аҳамият касб этиши таъкидланди. Чунки ёшлар: инновацион ғоялар генератори, экологик ташаббусларни амалга оширишда фаол куч, келажак авлод учун табиатни асрашнинг асосий кафолати ҳисобланади.
Шу муносабат билан мактаб ўқувчилари томонидан тайёрланган мини-лойиҳалар ва ҳудуддаги ноёб ўсимлик ва ҳайвон турларини муҳофаза қилиш бўйича таклифлар ҳам тадбир иштирокчиларига тақдим этилди. Бу эса ёшларнинг барқарор ривожланиш мақсадларига ва биологик хилма-хилликни асрашга фаол ҳисса қўшишига яна бир бор мисол бўлди.
Давра суҳбати якунида қатор амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилди:
Мактабларда экологик клублар фаолиятини кенгайтириш;
“Бир ўқувчи – бир ниҳол” ташаббусини амалда қўллаб-қувватлаш;
Маҳаллий табиий ҳудудларга эко-экскурсиялар уюштириш;
Ёшлар ўртасида биологик хилма-хилликни муҳофаза қилиш бўйича танловлар, акциялар ва тренинглар ўтказиш.
Нурафшон шаҳри 26-мактабида ўтказилган мазкур давра суҳбати ёшларнинг барқарор ривожланиш жараёнидаги ўрни ва масъулиятини яна бир бор намоён этди. Биологик хилма-хилликни асраш – бу нафақат экологик, балки ижтимоий ва маънавий вазифадир. Ёшларнинг фаол иштироки эса келажакда соғлом, барқарор ва хавфсиз муҳитни таъминлашда муҳим омил бўлиб хизмат қилади.