Bugun insoniyat oldida turgan muammolarning chegarasi yo‘q. Iqlim o‘zgarishi, suv va oziq-ovqat tanqisligi, ekologik inqirozlar, iqtisodiy tengsizlik va qurolli mojarolar butun dunyo ahlini umumiy yechimlar izlashga undamoqda. Bunday sharoitda Barqaror rivojlanish maqsadlari insoniyatning kelajak taraqqiyotini belgilab beruvchi umumiy harakatlar dasturi sifatida yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda.
O‘zbekiston ham keyingi yillarda mazkur global maqsadlarni amalga oshirish, mintaqaviy va xalqaro ahamiyatga ega muammolarga umumiy yechim topish yo‘lida qator muhim tashabbuslarni ilgari surib kelmoqda.
Аna shu tashabbuslarning mazmun-mohiyati Barqaror rivojlanish oyligi doirasida Xorazm viloyatida o‘tkazilgan navbatdagi muloqot maydonida ham atroflicha muhokama qilindi.
2026 yil 21 avgust kuni Xorazm viloyati Do‘stlik va nodavlat notijorat tashkilotlari uyida Barqaror rivojlanish markazi Xorazm viloyati bo‘linmasi tashabbusi bilan «Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishda O‘zbekiston tashabbuslari» mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi.
Unda siyosiy partiyalar, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari vakillari, olimlar hamda soha mutaxassislari ishtirok etdilar.
Tadbirni Barqaror rivojlanish markazi Xorazm viloyati bo‘linmasi rahbari, professor Baxtiyar Ruzmetov ochib, O‘zbekistonning so‘nggi yillarda barqaror taraqqiyot, mintaqaviy hamkorlik va global muammolarga yechim topish borasidagi tashabbuslari tobora keng xalqaro ahamiyat kasb etayotganini taʼkidladi.
— Bugun suv, iqlim, ekologik xavfsizlik, transport, savdo, energetika va tinchlik masalalarini bir-biridan ajratib bo‘lmaydi. Ular o‘zaro chambarchas bogʼliq. Shu bois O‘zbekistonning BMT minbaridan ilgari surayotgan tashabbuslari faqat milliy manfaatlar doirasida qolib ketmay, mintaqaviy va global muammolarga umumiy yechim izlashga qaratilgan, — deya qayd etildi.
O‘zbekistonning xalqaro maydondagi faolligi so‘nggi yillarda BMT Bosh Аssambleyasi tomonidan qabul qilingan qator muhim rezolyutsiyalarda ham o‘z ifodasini topdi.
Jumladan, 2018 yilda qabul qilingan «Maʼrifat va diniy bagʼrikenglik» rezolyutsiyasi taʼlim, maʼrifat, o‘zaro hurmat va diniy bagʼrikenglik gʼoyalarini tinchlik hamda barqaror taraqqiyotning muhim omili sifatida xalqaro kun tartibiga olib chiqdi.
2021 yilda Orolbo‘yi mintaqasini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasi deb eʼlon qilish to‘gʼrisidagi rezolyutsiya esa insoniyat tarixidagi eng ogʼir ekologik fojialardan biri bo‘lgan Orol muammosiga nisbatan xalqaro eʼtiborni yanada kuchaytirdi.
Orolbo‘yi muammosi endi faqat bir davlat yoki mintaqa muammosi sifatida emas, balki iqlim o‘zgarishi, cho‘llanish, suv resurslaridan oqilona foydalanish, aholi salomatligi va ekologik xavfsizlik bilan bogʼliq umuminsoniy masala sifatida qaralmoqda.
Bu — milliy muammoni xalqaro hamkorlik, ilmiy izlanishlar va innovatsion yechimlar maydoniga olib chiqqan O‘zbekiston tashabbuslarining yorqin namunasidir.
Shuningdek, «Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasida o‘zaro bogʼliqlikni mustahkamlash» hamda parlamentlarning barqaror taraqqiyotga erishishdagi ishtirokini kuchaytirishga qaratilgan tashabbuslar ham yangi iqtisodiy va gumanitar makonni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
Bu jarayonda «Ijtimoiy rivojlanishni jadallashtirishda parlamentlarning roli: yangi vazifalar va imkoniyatlar» mavzusidagi rezolyutsiya alohida ahamiyatga ega. U barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda parlamentlar faolligini oshirish, qonunchilik va parlament nazorati mexanizmlarini kuchaytirish, jamiyatning turli qatlamlarini taraqqiyot jarayonlariga keng jalb etish kabi muhim vazifalarni ilgari suradi.
Davra suhbatida Markaziy Osiyoda iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish, erkin harakatlanish, sanoat kooperatsiyasini rivojlantirish, kichik va o‘rta biznes uchun yangi imkoniyatlar yaratish masalalariga ham alohida eʼtibor qaratildi.
Bugun mintaqaga nisbatan qarash o‘zgarmoqda.
Kecha geografik jihatdan quruqlik bilan o‘ralgan hudud sifatida baholangan Markaziy Osiyo bugun Yevropa va Osiyoni bogʼlovchi muhim iqtisodiy, transport va logistika makoni sifatida namoyon bo‘lmoqda.
O‘zbekiston tomonidan ilgari surilayotgan o‘zaro bogʼliqlik gʼoyasi ana shu geografik imkoniyatni iqtisodiy afzallikka aylantirishga qaratilgan.
Transport yo‘laklari, temir yo‘llar, avtomobilь magistrallari, logistika markazlari va raqamli infratuzilmalarning rivojlanishi mintaqa davlatlarini jahon bozorlariga yanada yaqinlashtiradi. Bu esa yangi ish o‘rinlari yaratish, eksport salohiyatini oshirish, yoshlarni zamonaviy iqtisodiyotga jalb qilish va hududlar taraqqiyotini jadallashtirish uchun muhim imkoniyatlar ochadi.
Shu maʼnoda «Markaziy Osiyoda mintaqaviy hamkorlik va iqtisodiy integratsiyani kuchaytirish» to‘gʼrisidagi rezolyutsiya mintaqadagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan muhim xalqaro hujjat sifatida eʼtirof etildi.
Unda savdo-iqtisodiy munosabatlarni kengaytirish, transport va logistika aloqalarini rivojlantirish, sanoat kooperatsiyasini kuchaytirish, kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash bilan birga, ekologik muammolar va iqlim o‘zgarishiga qarshi birgalikda harakat qilish zarurati ham ilgari suriladi.
Davra suhbatida ekologik xavfsizlik masalasi ham keng muhokama qilindi.
Markaziy Osiyo iqlim o‘zgarishi taʼsiriga juda sezgir hududlardan biri hisoblanadi. Muzliklarning qisqarishi, qurgʼoqchilik, suv taqchilligi, yerlarning degradatsiyasi va ekstremal ob-havo hodisalari nafaqat tabiatga, balki qishloq xo‘jaligi, iqtisodiyot va millionlab insonlarning hayotiga ham bevosita taʼsir ko‘rsatmoqda.
Orol dengizi fojiasi esa ekologik muammolarning inson taqdiriga taʼsiri naqadar ulkan bo‘lishi mumkinligini butun dunyoga ko‘rsatgan achchiq saboqdir.
Shu nuqtai nazardan, O‘zbekiston tashabbusi bilan qabul qilingan Markaziy Osiyoda ekologik muammolar va barqaror rivojlanishga oid xalqaro qarorlar mintaqa davlatlarining suv, iqlim va atrof-muhit masalalarida umumiy masʼuliyatini yanada kuchaytirishga xizmat qilmoqda.
O‘zbekistonning barqaror rivojlanish sohasidagi tashabbuslarini birlashtirib turuvchi yana bir muhim gʼoya bor. Bu — tinchlik va yaxshi qo‘shnichilik gʼoyasidir.
Аfgʼonistonda tinchlikni taʼminlash, uni mintaqaviy iqtisodiy va transport jarayonlariga jalb qilish, Markaziy Osiyoda o‘zaro ishonch va yaxshi qo‘shnichilik muhitini mustahkamlash, suv va ekologik muammolarni muloqot asosida hal etish — bugungi O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim yo‘nalishlaridan hisoblanadi.
Chunki bir haqiqat ayon:
Tinchliksiz barqaror taraqqiyot bo‘lmaydi, hamkorliksiz esa global muammolarni hal etib bo‘lmaydi.
Shu maʼnoda O‘zbekistonning xalqaro tashabbuslari milliy taraqqiyotni mintaqaviy barqarorlik, mintaqaviy barqarorlikni esa global tinchlik va hamkorlik bilan uygʼunlashtirishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.
Davra suhbatida Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari xodimlarining malakasini oshirish bo‘yicha o‘quv kursi direktori Ikrom Matkarimov, Demokratik jarayonlarni tahlil qilish markazi Xorazm viloyati bo‘linmasi bosh mutaxassisi Sanjar Tangriberganov, Xorazm viloyati Mintaqaviy tadqiqotlar markazi ijrochi rahbari, Maʼmun universiteti dotsenti Gʼulom Sapayev mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik, global iqtisodiyotga integratsiya va sanoat kooperatsiyasining barqaror taraqqiyotdagi o‘rni xususida fikr-mulohazalar bildirdilar.
Shuningdek, Xorazm viloyati iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi yetakchi mutaxassisi Sarvar Raxmonov barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishda hududlarning o‘rni va roli haqida maʼruza qildi.
Zero, Barqaror rivojlanish maqsadlarining haqiqiy natijasi faqat xalqaro rezolyutsiyalar yoki milliy strategiyalarda emas, avvalo inson hayotida namoyon bo‘ladi.
Yangi ish o‘rni, toza ichimlik suvi, sifatli taʼlim, zamonaviy tibbiy xizmat, ekologik sogʼlom muhit va munosib daromad — barqaror taraqqiyotning eng muhim mezonlaridir.
Shu maʼnoda Xorazmda o‘tkazilgan mazkur davra suhbati global maqsadlarni mahalliy darajada muhokama qilish, O‘zbekistonning xalqaro tashabbuslari mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka yetkazish va fuqarolik jamiyati institutlarini Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish jarayoniga yanada faol jalb etish nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etdi.
Bugun dunyo oldida turgan eng muhim vazifa faqat iqtisodiy o‘sishga erishishdan iborat emas.
Аsosiy maqsad — inson uchun munosib hayot yaratish, kelajak avlodlarga ekologik jihatdan sogʼlom sayyora qoldirish, davlatlar o‘rtasida tinchlik va o‘zaro ishonchni mustahkamlashdir.
O‘zbekistonning so‘nggi yillarda ilgari surayotgan xalqaro tashabbuslari — maʼrifat va diniy bagʼrikenglikni qaror toptirish, Orolbo‘yini ekologik innovatsiyalar va texnologiyalar zonasiga aylantirish, Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi bogʼliqlikni mustahkamlash, parlamentlarning ijtimoiy va barqaror rivojlanishdagi rolini oshirish, ekologik muammolar bo‘yicha mintaqaviy hamjihatlikni kuchaytirish hamda Markaziy Osiyoda mintaqaviy hamkorlik va iqtisodiy integratsiyani yangi bosqichga olib chiqish — bir-biridan alohida tashabbuslar emas.
Ularni birlashtirib turgan umumiy gʼoya bor:
milliy taraqqiyot mintaqaviy barqarorlikdan, mintaqaviy barqarorlik esa global tinchlik va hamkorlikdan ajralmasdir.
Xorazmda bo‘lib o‘tgan muloqot ham aynan ana shu haqiqatni yana bir bor namoyon qildi.
Muhokamalar shuni ko‘rsatdiki, Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish faqat davlat organlari yoki xalqaro tashkilotlarning vazifasi emas. Bu jarayonda parlament, mahalliy hokimliklar, fuqarolik jamiyati institutlari, tadbirkorlar, olimlar, ommaviy axborot vositalari va, eng muhimi, har bir fuqaroning o‘rni bor.
Zero, barqaror kelajak faqat yuqoridan qabul qilinadigan qarorlar bilan emas, balki jamiyatning umumiy masʼuliyati, hamjihatligi va bir maqsad yo‘lidagi harakati bilan barpo etiladi.
O‘zbekistonning bugungi xalqaro tashabbuslari esa tinch, farovon va barqaror dunyo barpo etish yo‘lidagi amaliy hissa sifatida tobora keng xalqaro ahamiyat kasb etmoqda.