Барқарор ривожланиш мақсадлари ойлиги доирасида Тошкент вилояти, Тошкент тумани маҳаллаларида энергия таъминоти, муқобил энергия манбаларини кенгайтириш ва аҳолининг экологик маданиятини юксалтириш масалалари муҳокама қилинди.
Бугун дунёда энергия масаласи оддий маиший эҳтиёж доирасидан чиқиб, иқтисодий тараққиёт, ижтимоий фаровонлик ва экологик барқарорликни таъминлашнинг муҳим омилига айланмоқда. Электр энергиясининг узлуксиз ва ишончли бўлиши ишлаб чиқариш, тадбиркорлик, таълим, тиббиёт, рақамли хизматлар ва аҳоли кундалик ҳаётининг барқарорлиги учун муҳим аҳамият касб этади.
Шу боис барча учун арзон, ишончли, замонавий ва экологик хавфсиз энергия манбаларидан фойдаланиш имкониятини яратиш бугун нафақат алоҳида давлатлар, балки бутун дунё ҳамжамияти олдида турган долзарб вазифалардан биридир.
Бу масала БМТнинг 2030 йилгача бўлган Барқарор ривожланиш кун тартибида ҳам ўзининг муносиб ўрнига эга. Хусусан, 7-Барқарор ривожланиш мақсади — «Арзон, ишончли, барқарор ва замонавий энергиядан барча учун умумий фойдаланиш имкониятини таъминлаш» глобал тараққиётнинг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.
Ана шу глобал мақсадларни маҳаллий даражада ҳаётга татбиқ этиш, аҳоли ва жамоатчиликни жараёнларга кенг жалб қилиш мақсадида 13 август куни Тошкент туманида муҳим жамоатчилик муҳокамаси ўтказилди.
Тадбир Барқарор ривожланиш мақсадлари ойлиги доирасида, «Маҳаллани ривожлантириш ва жамиятни юксалтириш йили» шиори остида Барқарор ривожланиш маркази Тошкент вилояти бўлими, Тошкент тумани ҳокимияти ҳамда Тошкент тумани маҳаллалар уюшмаси ҳамкорлигида ташкил этилди.
«Барқарор ривожланиш мақсадлари доирасида барқарор ва ишончли энергия манбаларини таъминлашга эришишда маҳалланинг ўрни» мавзусидаги муҳокамада Тошкент туманидаги 63 та маҳалла раислари ва фаоллари, ҳокимлик масъуллари ҳамда маҳаллалар уюшмаси ходимлари иштирок этди. Тадбир офлайн ва онлайн шаклда ўтказилиб, жами 77 нафар иштирокчини қамраб олди.
Глобал мақсад — маҳалладаги аниқ вазифа
Тадбирда Барқарор ривожланиш мақсадларининг мазмун-моҳияти, уларни маҳаллий даражада амалга оширишда жамоатчилик иштирокининг аҳамиятига алоҳида эътибор қаратилди.
Таъкидланганидек, БМТ томонидан белгиланган 17 та Барқарор ривожланиш мақсади бир-бири билан узвий боғлиқ. Камбағалликни қисқартириш, сифатли таълим, муносиб меҳнат, инновациялар, замонавий инфратузилма, экологик хавфсизлик ва ишончли энергия таъминоти каби вазифаларнинг барчаси инсон ҳаёти сифати ва жамият тараққиётига бевосита таъсир кўрсатади.
Шу нуқтаи назардан, энергия таъминоти масаласи фақат техник вазифа эмас. У иқтисодий тараққиёт, аҳоли фаровонлиги, экологик хавфсизлик ва келажак авлодлар манфаатлари билан бевосита боғлиқ.
Муҳокамада қайта тикланувчи энергия манбаларидан, жумладан, қуёш, шамол ва биомассадан самарали фойдаланишни кенгайтириш, анъанавий ёқилғи манбаларига қарамликни камайтириш ва энергия самарадорлигини ошириш зарурлиги қайд этилди.
Инновация ва энергия: маҳалла — ўзгаришларнинг муҳим бўғини
Тадбирда энергия таъминоти масаласини саноат, инновация ва инфратузилмани ривожлантиришдан алоҳида тасаввур этиб бўлмаслиги таъкидланди.
Хусусан, 9-Барқарор ривожланиш мақсади — «Индустрия, инновациялар ва инфратузилма» замонавий энергетика, транспорт, алоқа ва рақамли инфратузилмани ривожлантириш орқали иқтисодий тараққиёт учун мустаҳкам замин яратишни назарда тутади.
Бу жараёнда маҳалла муҳим бўғин сифатида майдонга чиқади. Чунки янги технологияларни аҳолига тушунтириш, энергияни тежаш маданиятини шакллантириш, муқобил энергия манбаларидан фойдаланишни оммалаштириш ва мавжуд муаммоларни аниқлашда маҳалланинг имкониятлари катта.
Маҳалла раислари: муаммолардан амалий ечимларга
Жамоатчилик муҳокамасида маҳалла раислари томонидан ҳудудлардаги реал ҳолатдан келиб чиқиб, электр энергияси таъминоти, муқобил энергия манбаларидан фойдаланиш ва экологик маданиятни оширишга доир қатор таклифлар илгари сурилди.
Хусусан, маҳалла раислари аҳолидан келиб тушаётган мурожаатларни ўз вақтида ва самарали ҳал этиш, электр энергиясидаги узилишларни камайтириш, энергия инфратузилмасини модернизация қилиш ва аҳоли сони ҳамда истеъмол ҳажмидан келиб чиқиб, трансформаторлар қувватини ошириш зарурлигини таъкидладилар.
Шу билан бирга, аҳолининг қуёш панеллари ва бошқа муқобил энергия манбаларидан фойдаланишга қизиқиши ортиб бораётгани қайд этилди. Бу борада қуёш панелларини ўрнатиш билан боғлиқ ҳужжатларни расмийлаштириш жараёнини соддалаштириш, ортиқча маъмурий тартиб-таомилларни қисқартириш ва «ягона дарча» тамойили асосида хизмат кўрсатиш таклиф қилинди.
Маҳалла раислари томонидан, шунингдек, кичик гидроэлектростанциялар каби маҳаллий энергия манбаларини ривожлантириш, электр энергиясини ҳудудлар бўйича оқилона тақсимлаш, трансформаторларни аҳоли ва истеъмол юкламасига мос равишда жойлаштириш ҳамда электр тармоқларини босқичма-босқич модернизация қилиш бўйича фикрлар билдирилди.
Муҳокамада аҳолининг экологик маданиятини ошириш масаласи ҳам алоҳида ўрин тутди. Маҳалла раисларининг фикрича, барқарор энергияга ўтиш фақат янги технология ва инфратузилмани жорий этиш билан чекланмайди. Бунинг учун аҳолининг энергияни тежаш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитга масъулиятли муносабатда бўлиш борасидаги билим ва кўникмаларини ҳам ошириш зарур.
Умуман, маҳалла раислари билдирган таклифлар энергия таъминотидаги мавжуд муаммоларни аниқлаш билан бирга, уларнинг амалий ечимларини маҳаллий даражада излаш зарурлигини кўрсатди.
Жамоатчилик муҳокамаси — муаммони аниқлаш ва ечимни биргаликда излаш майдони
Мазкур жамоатчилик муҳокамасининг аҳамияти шундаки, унда Барқарор ривожланиш мақсадлари умумий ва назарий тушунча сифатида эмас, балки маҳалла ҳаётидаги аниқ масалалар билан боғлиқ ҳолда муҳокама қилинди.
Бундай очиқ мулоқотлар, аввало, аҳоли ва маҳалла фаолларининг фикр-мулоҳазаларини эшитиш, ҳудудлардаги муаммоларни жойида аниқлаш, уларнинг ечими бўйича амалий таклифларни шакллантириш ва масъул ташкилотлар билан ҳамкорликни кучайтиришга хизмат қилади.
Шунингдек, жамоатчилик муҳокамалари аҳолининг Барқарор ривожланиш мақсадлари ҳақидаги хабардорлигини ошириш, экологик ва энергия маданиятини юксалтириш, жамоатчилик назоратини кучайтириш ҳамда давлат органлари, маҳалла ва фуқаролик жамияти институтлари ўртасида очиқ мулоқотни ривожлантириш учун муҳим майдон ҳисобланади.
Энг муҳими, бундай муҳокамаларда билдирилган таклифлар ҳудудлардаги муаммоларни юқоридан туриб эмас, балки маҳалланинг ўзида, аҳоли эҳтиёжидан келиб чиққан ҳолда аниқлаш ва ечимини биргаликда излаш имконини беради.
Барқарор энергия — барқарор иқтисодиёт
Муҳокама давомида яна бир муҳим ҳақиқат намоён бўлди: барқарор энергия таъминоти фақат энергетика соҳасининг вазифаси эмас.
Бу — маҳалла, ҳокимлик, депутатлар, фуқаролик жамияти институтлари ва аҳолининг ҳамжиҳатликдаги ҳаракатини талаб қиладиган комплекс масала.
Чунки ишончли энергия таъминоти ишлаб чиқаришнинг узлуксизлиги, тадбиркорликнинг ривожланиши, таълим ва тиббиёт муассасаларининг барқарор фаолияти, рақамли хизматларнинг сифатли ишлаши ҳамда аҳоли турмуш фаровонлиги учун муҳим шартдир.
Аксинча, энергия самарадорлиги ва муқобил энергия манбаларининг кенгайиши янги иш ўринлари яратиш, тадбиркорликни ривожлантириш, маҳаллий ишлаб чиқаришни кенгайтириш ва экологик хавфсизликни таъминлаш учун янги имкониятлар очади.
Шу маънода, барқарор энергия — барқарор иқтисодиётнинг, барқарор маҳалла эса барқарор жамиятнинг пойдеворидир.
Глобал мақсадлар маҳаллада амалга ошади
Тошкент туманида ўтказилган жамоатчилик муҳокамаси глобал мақсадлар ва маҳаллий ҳаёт ўртасидаги боғлиқликни яққол намоён этди.
БМТнинг 2030 йилгача бўлган Барқарор ривожланиш кун тартибида белгиланган мақсадлар халқаро миқёсда қабул қилинган бўлса-да, уларнинг реал натижаси маҳаллаларда намоён бўлади.
Энергия таъминоти яхшиланган хонадон, қуёш панели ўрнатилган уй, модернизация қилинган электр тармоғи, энергия тежамкор технологиядан фойдаланаётган тадбиркорлик субъекти, экологик маданияти юксалаётган оила — буларнинг барчаси глобал Барқарор ривожланиш мақсадларининг маҳалладаги амалий кўринишидир.
Шу боис Барқарор ривожланиш мақсадлари ойлиги доирасида ўтказилаётган бундай жамоатчилик муҳокамалари глобал мақсадларни аҳолига яқинлаштириш, маҳаллий муаммоларни очиқ муҳокама қилиш, жамоатчилик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш ва аниқ амалий ечимларни ишлаб чиқишга хизмат қилади.
Энг муҳими, бу жараён маҳалланинг Барқарор ривожланиш мақсадларини амалга оширишдаги ролини кучайтиради. Чунки глобал тараққиёт стратегиялари қанчалик мукаммал бўлмасин, уларнинг ҳақиқий натижаси инсонлар яшаётган ҳудудларда — маҳаллаларда намоён бўлади.
Барқарор дунё — барқарор жамиятлардан, барқарор жамият эса барқарор маҳаллалардан бошланади.