2026-yil 24-sentabr kuni xalqaro Global Policy Journal nashrida Barqaror rivojlanish markazi eksperti Jahongir Isayevning “Beyond Multipolarity: Uzbekistan’s Case for Making Multilateralism Work” (“Ko‘p qutblilikdan tashqari: ko‘p tomonlama hamkorlikni amaliy ishlaydigan tizimga aylantirish bo‘yicha O‘zbekiston yondashuvi”) nomli tahliliy maqolasi chop etildi.
Maqolada bugungi xalqaro munosabatlardagi asosiy muammolardan biri yangi institutlarning yetishmasligi emas, balki global darajada qabul qilinayotgan qarorlar bilan ularni mintaqaviy darajada amalga oshirish o‘rtasidagi uzilish ekani ta’kidlanadi.
Muallif O‘zbekiston tomonidan ilgari surilayotgan “viable multilateralism” — amalda ishlaydigan va natijaga yo‘naltirilgan ko‘p tomonlama hamkorlik konsepsiyasini tahlil qilib, BMTning universal muvofiqlashtiruvchi rolini saqlab qolgan holda, mintaqaviy tashkilotlarning imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligini qayd etadi.
Maqolada BMT va Shanxay hamkorlik tashkiloti o‘rtasidagi munosabatlar ana shunday yondashuvni sinovdan o‘tkazish mumkin bo‘lgan amaliy misol sifatida ko‘rib chiqilgan. Xususan, mintaqaviy hamkorlik deklaratsiyalar bilan cheklanib qolmasdan, aniq loyihalar, investitsiyalar, texnologiyalar transferi va o‘lchanadigan natijalarga olib kelishi lozimligi ta’kidlanadi.
Muallif samarali ko‘p tomonlama hamkorlik uchun uchta muhim shartni ajratadi: mintaqaviy tashkilotlar universal institutlarni to‘ldirishi, hamkorlik deklaratsiyalardan amaliy loyihalarga o‘tishi hamda uning natijalari aniq ko‘rsatkichlar asosida baholanishi kerak.
Shuningdek, Markaziy Osiyo mazkur yondashuvni amaliy sinovdan o‘tkazish uchun muhim mintaqa ekani ko‘rsatiladi. Suv resurslari, transport yo‘laklari, iqlimga moslashish, energetika xavfsizligi va raqamli transformatsiya kabi masalalar bir davlat doirasida hal etilishi qiyin bo‘lib, muvofiqlashtirilgan mintaqaviy hamkorlikni talab qiladi.
Maqolaning asosiy xulosasiga ko‘ra, zamonaviy ko‘p tomonlama hamkorlikning samaradorligi yangi institutlar tashkil etishdan ko‘ra, mavjud xalqaro va mintaqaviy institutlarning o‘zaro uyg‘un va natijador ishlashini ta’minlashga ko‘proq bog‘liq.
Maqola Global Policy Journal saytida ingliz tilida chop etilgan.
Maqola havolasi: https://www.globalpolicyjournal.com/blog/24/09/2026/beyond-multipolarity-uzbekistans-case-making-multilateralism-work?utm_source=chatgpt.com