Barqaror rivojlanish maqsadlari oyligi doirasida Toshkent viloyati, Toshkent tumani mahallalarida energiya taʼminoti, muqobil energiya manbalarini kengaytirish va aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish masalalari muhokama qilindi.
Bugun dunyoda energiya masalasi oddiy maishiy ehtiyoj doirasidan chiqib, iqtisodiy taraqqiyot, ijtimoiy farovonlik va ekologik barqarorlikni taʼminlashning muhim omiliga aylanmoqda. Elektr energiyasining uzluksiz va ishonchli boʻlishi ishlab chiqarish, tadbirkorlik, taʼlim, tibbiyot, raqamli xizmatlar va aholi kundalik hayotining barqarorligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
Shu bois barcha uchun arzon, ishonchli, zamonaviy va ekologik xavfsiz energiya manbalaridan foydalanish imkoniyatini yaratish bugun nafaqat alohida davlatlar, balki butun dunyo hamjamiyati oldida turgan dolzarb vazifalardan biridir.
Bu masala BMTning 2030-yilgacha boʻlgan Barqaror rivojlanish kun tartibida ham oʻzining munosib oʻrniga ega. Xususan, 7-Barqaror rivojlanish maqsadi — «Arzon, ishonchli, barqaror va zamonaviy energiyadan barcha uchun umumiy foydalanish imkoniyatini taʼminlash» global taraqqiyotning ustuvor yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi.
Ana shu global maqsadlarni mahalliy darajada hayotga tatbiq etish, aholi va jamoatchilikni jarayonlarga keng jalb qilish maqsadida 13-avgust kuni Toshkent tumanida muhim jamoatchilik muhokamasi oʻtkazildi.
Tadbir Barqaror rivojlanish maqsadlari oyligi doirasida, «Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili» shiori ostida Barqaror rivojlanish markazi Toshkent viloyati boʻlimi, Toshkent tumani hokimiyati hamda Toshkent tumani mahallalar uyushmasi hamkorligida tashkil etildi.
«Barqaror rivojlanish maqsadlari doirasida barqaror va ishonchli energiya manbalarini taʼminlashga erishishda mahallaning oʻrni» mavzusidagi muhokamada Toshkent tumanidagi 63 ta mahalla raislari va faollari, hokimlik masʼullari hamda mahallalar uyushmasi xodimlari ishtirok etdi. Tadbir oflayn va onlayn shaklda oʻtkazilib, jami 77 nafar ishtirokchini qamrab oldi.
Global maqsad — mahalladagi aniq vazifa
Tadbirda Barqaror rivojlanish maqsadlarining mazmun-mohiyati, ularni mahalliy darajada amalga oshirishda jamoatchilik ishtirokining ahamiyatiga alohida eʼtibor qaratildi.
Taʼkidlanganidek, BMT tomonidan belgilangan 17 ta Barqaror rivojlanish maqsadi bir-biri bilan uzviy bogʻliq. Kambagʻallikni qisqartirish, sifatli taʼlim, munosib mehnat, innovatsiyalar, zamonaviy infratuzilma, ekologik xavfsizlik va ishonchli energiya taʼminoti kabi vazifalarning barchasi inson hayoti sifati va jamiyat taraqqiyotiga bevosita taʼsir koʻrsatadi.
Shu nuqtayi nazardan, energiya taʼminoti masalasi faqat texnik vazifa emas. U iqtisodiy taraqqiyot, aholi farovonligi, ekologik xavfsizlik va kelajak avlodlar manfaatlari bilan bevosita bogʻliq.
Muhokamada qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan, jumladan, quyosh, shamol va biomassadan samarali foydalanishni kengaytirish, anʼanaviy yoqilgʻi manbalariga qaramlikni kamaytirish va energiya samaradorligini oshirish zarurligi qayd etildi.
Innovatsiya va energiya: mahalla — oʻzgarishlarning muhim boʻgʻini
Tadbirda energiya taʼminoti masalasini sanoat, innovatsiya va infratuzilmani rivojlantirishdan alohida tasavvur etib boʻlmasligi taʼkidlandi.
Xususan, 9-Barqaror rivojlanish maqsadi — «Industriya, innovatsiyalar va infratuzilma» zamonaviy energetika, transport, aloqa va raqamli infratuzilmani rivojlantirish orqali iqtisodiy taraqqiyot uchun mustahkam zamin yaratishni nazarda tutadi.
Bu jarayonda mahalla muhim boʻgʻin sifatida maydonga chiqadi. Chunki yangi texnologiyalarni aholiga tushuntirish, energiyani tejash madaniyatini shakllantirish, muqobil energiya manbalaridan foydalanishni ommalashtirish va mavjud muammolarni aniqlashda mahallaning imkoniyatlari katta.
Mahalla raislari: muammolardan amaliy yechimlarga
Jamoatchilik muhokamasida mahalla raislari tomonidan hududlardagi real holatdan kelib chiqib, elektr energiyasi taʼminoti, muqobil energiya manbalaridan foydalanish va ekologik madaniyatni oshirishga doir qator takliflar ilgari surildi.
Xususan, mahalla raislari aholidan kelib tushayotgan murojaatlarni oʻz vaqtida va samarali hal etish, elektr energiyasidagi uzilishlarni kamaytirish, energiya infratuzilmasini modernizatsiya qilish va aholi soni hamda isteʼmol hajmidan kelib chiqib, transformatorlar quvvatini oshirish zarurligini taʼkidladilar.
Shu bilan birga, aholining quyosh panellari va boshqa muqobil energiya manbalaridan foydalanishga qiziqishi ortib borayotgani qayd etildi. Bu borada quyosh panellarini oʻrnatish bilan bogʻliq hujjatlarni rasmiylashtirish jarayonini soddalashtirish, ortiqcha maʼmuriy tartib-taomillarni qisqartirish va «yagona darcha» tamoyili asosida xizmat koʻrsatish taklif qilindi.
Mahalla raislari tomonidan, shuningdek, kichik gidroelektrostansiyalar kabi mahalliy energiya manbalarini rivojlantirish, elektr energiyasini hududlar boʻyicha oqilona taqsimlash, transformatorlarni aholi va isteʼmol yuklamasiga mos ravishda joylashtirish hamda elektr tarmoqlarini bosqichma-bosqich modernizatsiya qilish boʻyicha fikrlar bildirildi.
Muhokamada aholining ekologik madaniyatini oshirish masalasi ham alohida oʻrin tutdi. Mahalla raislarining fikricha, barqaror energiyaga oʻtish faqat yangi texnologiya va infratuzilmani joriy etish bilan cheklanmaydi. Buning uchun aholining energiyani tejash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va atrof-muhitga masʼuliyatli munosabatda boʻlish borasidagi bilim va koʻnikmalarini ham oshirish zarur.
Umuman, mahalla raislari bildirgan takliflar energiya taʼminotidagi mavjud muammolarni aniqlash bilan birga, ularning amaliy yechimlarini mahalliy darajada izlash zarurligini koʻrsatdi.
Jamoatchilik muhokamasi — muammoni aniqlash va yechimni birgalikda izlash maydoni
Mazkur jamoatchilik muhokamasining ahamiyati shundaki, unda Barqaror rivojlanish maqsadlari umumiy va nazariy tushuncha sifatida emas, balki mahalla hayotidagi aniq masalalar bilan bogʻliq holda muhokama qilindi.
Bunday ochiq muloqotlar, avvalo, aholi va mahalla faollarining fikr-mulohazalarini eshitish, hududlardagi muammolarni joyida aniqlash, ularning yechimi boʻyicha amaliy takliflarni shakllantirish va masʼul tashkilotlar bilan hamkorlikni kuchaytirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, jamoatchilik muhokamalari aholining Barqaror rivojlanish maqsadlari haqidagi xabardorligini oshirish, ekologik va energiya madaniyatini yuksaltirish, jamoatchilik nazoratini kuchaytirish hamda davlat organlari, mahalla va fuqarolik jamiyati institutlari oʻrtasida ochiq muloqotni rivojlantirish uchun muhim maydon hisoblanadi.
Eng muhimi, bunday muhokamalarda bildirilgan takliflar hududlardagi muammolarni yuqoridan turib emas, balki mahallaning oʻzida, aholi ehtiyojidan kelib chiqqan holda aniqlash va yechimini birgalikda izlash imkonini beradi.
Barqaror energiya — barqaror iqtisodiyot
Muhokama davomida yana bir muhim haqiqat namoyon boʻldi: barqaror energiya taʼminoti faqat energetika sohasining vazifasi emas.
Bu — mahalla, hokimlik, deputatlar, fuqarolik jamiyati institutlari va aholining hamjihatlikdagi harakatini talab qiladigan kompleks masala.
Chunki ishonchli energiya taʼminoti ishlab chiqarishning uzluksizligi, tadbirkorlikning rivojlanishi, taʼlim va tibbiyot muassasalarining barqaror faoliyati, raqamli xizmatlarning sifatli ishlashi hamda aholi turmush farovonligi uchun muhim shartdir.
Aksincha, energiya samaradorligi va muqobil energiya manbalarining kengayishi yangi ish oʻrinlari yaratish, tadbirkorlikni rivojlantirish, mahalliy ishlab chiqarishni kengaytirish va ekologik xavfsizlikni taʼminlash uchun yangi imkoniyatlar ochadi.
Shu maʼnoda, barqaror energiya — barqaror iqtisodiyotning, barqaror mahalla esa barqaror jamiyatning poydevoridir.
Global maqsadlar mahallada amalga oshadi
Toshkent tumanida oʻtkazilgan jamoatchilik muhokamasi global maqsadlar va mahalliy hayot oʻrtasidagi bogʻliqlikni yaqqol namoyon etdi.
BMTning 2030-yilgacha boʻlgan Barqaror rivojlanish kun tartibida belgilangan maqsadlar xalqaro miqyosda qabul qilingan boʻlsa-da, ularning real natijasi mahallalarda namoyon boʻladi.
Energiya taʼminoti yaxshilangan xonadon, quyosh paneli oʻrnatilgan uy, modernizatsiya qilingan elektr tarmogʻi, energiya tejamkor texnologiyadan foydalanayotgan tadbirkorlik subyekti, ekologik madaniyati yuksalayotgan oila — bularning barchasi global Barqaror rivojlanish maqsadlarining mahalladagi amaliy koʻrinishidir.
Shu bois Barqaror rivojlanish maqsadlari oyligi doirasida oʻtkazilayotgan bunday jamoatchilik muhokamalari global maqsadlarni aholiga yaqinlashtirish, mahalliy muammolarni ochiq muhokama qilish, jamoatchilik tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash va aniq amaliy yechimlarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayon mahallaning Barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirishdagi rolini kuchaytiradi. Chunki global taraqqiyot strategiyalari qanchalik mukammal boʻlmasin, ularning haqiqiy natijasi insonlar yashayotgan hududlarda — mahallalarda namoyon boʻladi.
Barqaror dunyo — barqaror jamiyatlardan, barqaror jamiyat esa barqaror mahallalardan boshlanadi.