Рақамли технологиялар замонавий таълимнинг муҳим воситасидир. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти 2030 йилга бориб ҳамма интернетга эга бўлиши керак деб ҳисоблайди.
Интернетдан фойдаланувчилар сони ортиб бормоқда, бироқ дунё аҳолисининг 37 фоизи ҳалигача ундан фойдалана олмаяпти. Бу шуни англатадики, 2,9 миллиард одам бутун дунё бўйлаб тармоқнинг афзалликларидан ҳеч қачон фойдаланмаган. Уларнинг кўпчилиги учун бу хизматлар жуда қиммат, бошқалари учун эса рақамли кўникмалар йўқлиги сабабли мавжуд эмас. Бу Халқаро электралоқа иттифоқининг (ХEИ) янги ҳисоботида келтирилган маълумотлар.
Прогнозларга кўра, 2021 йил охиригача 4,9 миллиард киши тармоққа боғланади, бу 2019 йилда бу кўрсаткич 4,1 миллиард эди. ХEИ экспертлари буни глобал ривожланиш нуқтаи назаридан яхши янгилик деб ҳисоблайдилар. Бироқ, умумий далиллар катта рақамли тенгсизликларни кўрсатади.
Ҳали ҳам интернетга уланмаган 2,9 миллиард одамнинг қарийб 96 фоизи ривожланаётган мамлакатларда яшайди. Интернет фойдаланувчилари ҳисобланган 4,9 миллиард одам орасида ҳам кўп юз миллионлаб одамлар кўп ҳолларда интернетга кириш имконига эга эмас.
“Ҳозирда дунё аҳолисининг деярли учдан икки қисми интернетга уланган, бироқ ҳаммани унга улаш учун ҳали кўп иш қилиш керак”, деди ХEИ Бош котиби Хоулин Чжао. "ХEИ қолган 2,9 миллиард одамни боғлаш учун тизимли механизмлар мавжудлигини таъминлаш учун барча томонлар билан ишлайди."
Мутахассисларнинг қайд этишича, пандемия даврида кўрилган чора-тадбирлар интернетга уланиш сонининг кўпайишига хизмат қилган. Икки йил ичида тармоқ фойдаланувчилари сони 17 фоизга ошди. Кўпчилик уланишга мажбур бўлди, чунки бу ўқиш, ишлаш, янгиликлар олиш ва коммунал хизматлар учун тўлаш учун ягона имконият эди. Лекин ҳамма ҳам тегишли телефонлар, компьютерлар ёки ноутбукларни сотиб олишга ёки Интернет хизматлари учун ҳақ тўлашга қодир эмас.
Бутун дунё бўйлаб интернет фойдаланувчилари сони пандемиянинг биринчи йилида 10 фоиздан кўпроққа ўсди, бу сўнгги ўн йилликдаги энг катта йиллик ўсишдир. Шу билан бирга, экспертларнинг таъкидлашича, ривожланаётган мамлакатларда янги алоқалар юзага келди.
Бироқ, муаммо ҳал этилмади. Кам ривожланган мамлакатларда одамларнинг деярли тўртдан уч қисми ҳеч қачон интернетга кирмаган. Асосий сабаблар - қашшоқлик, саводсизлик, электр энергиясидан фойдаланиш чекланганлиги, рақамли кўникмалар ва рақамли хабардорликнинг етишмаслиги. Шу билан бирга, асосан аёллар рақамли дунёдан бебаҳра қолмоқда.
Рақамли тафовут шаҳар ва қишлоқ ўртасида сақланиб қолмоқда, гарчи ривожланган мамлакатларда бу унчалик муҳим эмас. Дунё миқёсида шаҳар аҳолисининг Интернетдан фойдаланувчилари қишлоқ аҳолисига қараганда деярли икки баравар кўп.
Авлодлар фарқи дунёнинг барча минтақаларида яққол намоён бўлади. Ўртача 15 ёшдан 24 ёшгача бўлган дунё аҳолисининг 71 фоизи интернетдан фойдаланади, бошқа барча ёш гуруҳларида эса бу кўрсаткич 57 фоизни ташкил қилади.
Компьютерлар, телефонлар ва бошқа қурилмалар нархлари, шунингдек уланиш хизматларининг нархи Интернетга кириш учун жиддий тўсиқ бўлиб қолмоқда. Дунёнинг энг қашшоқ мамлакатларида интернетга уланиш нархи аҳоли жон бошига ЯИМнинг 20 фоизи ёки ундан кўпроғига етади.
Яна бир асосий чекловчи муаммо - бу рақамли кўникмаларнинг йўқлиги ва Интернетнинг афзалликларини тушуниш. Бу кўпинча маҳаллий тилларда онлайн контентнинг етишмаслиги билан мураккаблашади.